2019

December 2019

Mr. Big methode ten onder aan eigen succes?

Door: Eva Huizinga

Souris R. is alcohol verslaafd en houdt deze verslaving financieel in stand door drugs te dealen. Hij komt via-via in contact met Nico. Hij mag geld van hem lenen als hij ‘kleine klusjes’ voor Nico doet. Niet veel later krijgt Souris een groter project van Nico. Hij mag meehelpen aan een pillendeal in een loods in Veghel. De mannen werken maandenlang in een team intensief samen. Door deze klus komt Souris terecht in een nieuwe vriendenkring, heeft hij ‘werk’ en huisvesting. Souris mag verblijven in de loods. Voor Souris lijkt het alsof het hem allemaal goed afgaat, maar dan komt Nico naar hem toe met slecht nieuws: Souris is hoofdverdachte in de Posbankzaak. Nico vertelt dat dit geen probleem hoeft te zijn, want Nico heeft connecties bij de politie en andere vrienden in Spanje waar Souris terecht kan. Souris kan alleen deze hulp van Nico krijgen als hij aan Nico vertelt dat hij Alex in het natuurgebied de Posbank heeft vermoord. Nico doet er nog een schepje bovenop en vertelt dat Souris ervan uit moet gaan dat de politie hem vandaag of morgen komt halen. Souris houdt eerst vol dat hij niks met deze moord te maken heeft, maar geeft later toe er toch iets mee te maken te hebben.[1] Souris wordt opgepakt voor de moord op Alex, aangezien Nico geen zakenpartner of vriend bleek te zijn, maar een undercoveragent.

Ligt het niet voor de hand dat een persoon in deze situatie zou bekennen? Kan van een persoon worden verwacht dat hij niet zal bekennen in deze situatie?

De gebruikte undercovermethode om een bekentenis uit te lokken bij Souris heet de Mr. Big methode. Sinds een paar jaar maakt justitie gebruik van deze Canadese undercovermethode. Een ingenieuze techniek, maar hij is óók risicovol. Zo waarschuwt de Canadese professor psychologie Tim Moore. In de Mr. Big-methode creëert de politie een fictieve misdaadorganisatie en verleidt de verdachte daaraan mee te doen. Deze methode om de verdachte tot criminele activiteiten te verleiden is extreem manipulatief. Het probleem volgens Moore is het grote risico dat door gebruik van deze methode niet alleen schuldigen, maar ook onschuldigen gaan, bekennen. De methode leidt volgens Moore dus tot valse bekentenissen. Als het wordt ingezet tegen een onschuldige krijgt die onschuldige persoon te maken met behoorlijk overtuigende redenen om te liegen over iets wat hij niet heeft gedaan. Wat belangrijk is volgens Moore is de hoeveelheid ondersteunend bewijs dat er is voor de bekentenis. Als er weinig ondersteunend bewijs is dan heb je niet veel in handen.[2]

Persofficier Justine Asbroek beweert daarentegen: “Wij vinden het vreemd dat iemand een moord zou opbiechten die hij niet heeft gepleegd, alleen maar uit stoerdoenerij.”[3] Echter is dit niet zo vreemd en bovendien is mogelijke stoerdoenerij niet de enige reden om te gaan bekennen. Sterker nog, er zijn meer redenen om wel te gaan bekennen dan om niet te gaan bekennen. Zoals jurist Maarten Klok beargumenteert: bij normale bekentenissen is het zo dat het tegen het eigen belang ingaat. Er is dus een drempel om te gaan bekennen. Mr. Big is eigenlijk alles in het voordeel van de verdachte om te gaan bekennen. Hij krijgt werk, huisvesting en een nieuwe sociale kring waar hij ingebracht wordt. Als de verdachte dit wil behouden is de enige manier om te gaan bekennen.[4] Bovendien denkt de verdachte in vertrouwen te bekennen tegenover zijn vrienden in plaats van tegenover opsporingsambtenaren. De drempel om te gaan bekennen tegenover vrienden ligt lager dan te bekennen tegenover opsporingsambtenaren. En er wordt geen cautie afgegeven voordat de verdachte overgaat tot het afleggen van belastende verklaringen.

De Hoge Raad heeft op 17 december 2019 geoordeeld dat de zaak tegen Souris, meer bekend als de Posbankmoord, moet worden herzien. Ook heeft de Hoge Raad op diezelfde dag geoordeeld dat de zaak tegen Wim S. moet worden herzien. Wim wordt er van verdacht zijn partner Heidy Goedhart te hebben vermoord. Ten aanzien van beide verdachten is de Mr. Big methode ingezet. In zowel de moordzaak van Heidy als de moordzaak van Alex speelt een centrale vraag, namelijk of de bekentenissen wel in vrijheid zijn afgelegd. Wat dus in strijd zou zijn met artikelen art. 29 Sv en 6 EVRM. Daarnaast speelt de vervolgvraag of de bekentenissen hierdoor wel toelaatbaar zijn als bewijs.[5]

De Mr Big methode staat naar mijn idee nu op losse schroeven. Aangezien  – voor zover bekend – de zaken waarin de Mr. Big methode als opsporingsmethode is gebruikt op één hand zijn te tellen en twee zaken nu moeten worden herzien, omdat de vraag is of de bekennende verklaring van de verdachte in zijn strafzaak had mogen worden gebruikt. Er zou kunnen worden gezegd dat de Mr. Big methode in Nederland ten onder is gegaan aan zijn eigen succes.


[1] Redactie, ‘Mr Big, de politieman die criminelen verwent en ze dan pakt’, NRC 7 juni 2017, te vinden op: www.nrc.nl (laatst geraadpleegd op 5 januari 2020).

[2] Dieuwke van Ooij, ‘Gewiekste undercovermethode ‘Mr. Big’ laat iedereen bekennen’, NOS 11 oktober 2018, te vinden op: www.nos.nl (laatst geraadpleegd op 30 december 2019).

[3] Redactie, ‘De Mr Big-methode: Zo ver ging de recherche voor een moordbekentenis’, AT5 6 juni 2019, te vinden op: www.at5.nl (laatst geraadpleegd op 5 januari 2020).

[4] Dieuwke van Ooij, ‘Gewiekste undercovermethode ‘Mr. Big’ laat iedereen bekennen’, NOS 11 oktober 2018, te vinden op: www.nos.nl (laatst geraadpleegd op 30 december 2019).

[5] HR 17 december 2019 ECLI:NL:HR:2019:1982; HR 17 december 2019 ECLI:NL:HR:2019:1983.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.