2016

Februari 2016

Februari 2016
Het stakingsrecht
Door Liseanna Bonnema

Een groep mensen die op een plein of voor een gebouw staan met grote spandoeken beklad met teksten: dat is het beeld wat vaak wordt geschetst als het over stakingen gaat.

Het stakingsrecht vormt een belangrijk middel voor werknemers om op te komen voor hen belangen. Een recent voorbeeld hiervan is de stakingen in de metaalsector. In de Metaalsector liepen de onderhandelingen over een nieuwe cao regelmatig vast. De vakbonden eisten hogere loon en meer zeggenschap over de werktijden. De werkgeversorganisaties en de vakbonden kwamen er niet uit, wat resulteerde in een reeks stakingen.

Het stakingsrecht lijkt tegenwoordig bijna vanzelfsprekend. Dit is het echter niet, sterker nog er bestond tot 1872 een strafrechtelijk stakingsverbod. Nadat in 1872 het stakingsverbod werd opgeheven lagen er civielrechtelijke sancties op de loer. In alle vrijheid staken was er dus niet bij, staking werd namelijk gezien als een werkweigering. Ging je destijds toch staken, dan moest je er niet raar van opkijken als je de laan werd uitgestuurd.

Wat is een staking eigenlijk? Een staking is een vorm van een collectieve actie, waarbij een groep werknemers tijdelijk weigert het werk te verrichten teneinde een bepaald collectief belang te behartigen. Als je nu het toepasselijke recht gaat opzoeken, kan je de Nederlandse wetgeving wel overslaan. Het Nederlands recht kent namelijk geen stakingswet. Problematisch is dit niet, want het stakingsrecht wordt erkend en beschermd door het Europees Sociaal Handvest (ESH).

Artikel 6 lid 4 ESH is hier van groot belang, dit artikel bepaalt dat werknemers en werkgevers het recht hebben om collectief op te treden in gevallen van belangengeschillen. In 1986 heeft de Hoge Raad in het NS-arrest overwogen dat artikel 6 lid 4 directe werking heeft, dit houdt in dat je er voor de nationale rechter rechtstreeks een beroep op kan doen.

Men onderscheidt twee soorten stakingen: de georganiseerde staking en de wilde staking. Van de laatste soort spreken wij als het gaat om een collectieve actie die spontaan en of op initiatief van de werknemers is georganiseerd. Wanneer de acties onder leiding en of gesteund worden door de vakbonden dan spreken wij over een georganiseerde staking.  Het onderscheid is voornamelijk van belang voor de loondoorbetalingsplicht ex. art. 7:628 BW. Een werkwillige (degene die niet mee doet aan de stakingen) heeft in beginsel wel recht op loon als het gaat om een wilde staking.
Bij georganiseerde stakingen, waar ook de werkwillige werknemers van profiteren, hebben ze geen recht op loon.

Artikel 6 lid 4 ESH geldt zowel voor georganiseerde als voor wilde stakingen. De stakingen in de metaalsector behoren tot de georganiseerde stakingen. De stakingen werden georganiseerd door de vakbonden CNV en FNV.
Na een lange periode aan stakingen is er onlangs een principeakkoord gesloten over de cao-grootmetaal. In het akkoord is zowel meer zeggenschap over de werktijden vastgelegd als een loonsverhoging van 5,9%.

Je zou kunnen stellen dat de stakingen in de metaalsector een doeltreffend (pressie)middel is geweest om het gewenste resultaat (loonsverhoging en meer zeggenschap) te bewerkstelligen.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.