Jaargang 39 - Nummer 2,  2004 - 2005

Online piraterij: illegaal downloaden

Wat is downloaden?
Er bestaat een onderscheid tussen downloaden en uploaden. Downloaden is het overdragen van computergegevens (bijvoorbeeld een mp3-bestand)van de ene computer naar de andere, waarbij het initiatief van de ontvangende computer uitgaat. De ontvangende computer heet ‘cliënt’ en de zendende computer heet ‘server’. Meestal spreekt men pas van downloaden als men gegevens ophaalt met de bedoeling ze permanent op te slaan. Uploaden is het verzenden van bestanden of andere gegevens van de ene computer naar de andere computer, waarbij het initiatief van de verzendende computer uitgaat. In het geval van muziek uploaden houdt dat in dat je als consument jouw muziek op het internet zet, om vervolgens door een andere consument te worden gedownload. Dat is illegaal. Als het gaat om het downloaden van muziek, dan stuit je al snel op de bescherming van muziek door het auteursrecht. In Nederland is het echter zo dat het downloaden van mp3 legaal is mits er sprake is van een thuiskopie. Dit is bepaald in art 16b van de Auteurswet; “dat het is toegestaan om een kopie te maken van auteursrechtelijk beschermd werk, mits die kopie enkel en uitsluitend dient tot eigen uitoefening, studie of gebruik.” De muziekindustrie is hier niet blij mee en probeert er al jaren tegen op te treden om het downloaden te voorkomen. Je hoeft geen eigenaar te zijn om een thuiskopie te maken.
Dit is bevestigd in het TechnoDesign vs. BREIN arrest. Daarin oordeelt de Hoge Raad dat ”het op zichzelf  kopiëren van een inbreukmakend / illegaal mp3-bestand voor eigen gebruik, geen strijd oplevert met de Auteurswet.”

Auteursrechten
Auteursrechten zijn de rechten van de auteur, deze staan vermeld in de Auteurswet en de Wet op de naburige rechten. In 2001 hebben de Raad en het Europees Parlement op voorstel van de Europese Commissie een richtlijn aangenomen die beter bekend staat onder de naam “InfoSoc”-richtlijn. Deze richtlijn bevat nadere bepalingen met de doelstelling om bepaalde aspecten van het auteursrecht te harmoniseren. Auteursrecht is het recht van de auteur van een werk van literatuur, kunst of wetenschap waarmee hij kan  bepalen hoe, waar en wanneer zijn werk wordt gepubliceerd of vermenigvuldigd. Dit recht ontstaat vanzelf. Opzettelijke schending van een auteursrecht is in Nederland een misdrijf, het is alleen moeilijk om er in de praktijk tegen op te treden. In het Van Dale/ Romme arrest, heeft de Hoge Raad bepaald dat elke originele schepping waarin de stempel van de maker te herkennen is, een auteursrechtelijk beschermd werk is. Europarlementarier Toine Manders diende in december 2007 een voorstel in om consumenten die inbreuk maken op iemands auteursrecht, te vervolgen voor heling. Dit voorstel heeft het net niet gehaald. Het zou ook moeilijk zijn omdat sommige webwinkels  die muziek verkopen de auteursrechten  schenden, waar jij dan voor vervolgd zou kunnen worden.

Terugblik
Voor het eerst dat consumenten op grote schaal muziek konden downloaden kwam door de komst van het programma Napster. Napster werd een succes. In 1999 spande de metalband Metallica een rechtszaak aan tegen Napster omdat de band vond dat Napster hun auteursrecht schond. Onder andere door deze rechtzaak werd Napster nog bekender en kreeg het in 2001 een netwerk van 13,6 miljoen gebruikers. Napster is sinds 2004 een betaalsite geworden waar men muziek kan downloaden. Het andere bekende downloadprogramma wat net na Napster werd opgericht is Kazaa. In Nederland heeft de Hoge Raad in 2003 geoordeeld, dat Kazaa zelf geen auteursrechten schendt omdat het programma niet voor die doeleinden is bedoeld. Het is slechts een uitwisselingsprogramma voor data. In juli 2006 is de muziekindustrie een schikking met Kazaa overeengekomen.

Nieuwe zaak
Op 25 juni 2008  komt een Haagse rechter in een bodemprocedure over de thuiskopieheffing tot een nieuw oordeel hieromtrent, namelijk dat downloaden wel degelijk illegaal is. Eerder was het in Nederland zo dat het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor eigen gebruik is toegestaan, ook als de bron niet legaal is. De auteurs van het gekopieerde werk werden schadeloos gesteld uit de opbrengsten van de zogenoemde thuiskopieheffing, een toeslag die consumenten betalen als ze blanco informatiedragers kopen, zoals beschrijfbare CDR’s. In deze nieuwe zaak is echter bepaald dat het maken van privé-kopie van illegaal materiaal een illegale handeling is. De rechter komt tot deze conclusie door de implementatie van een nieuwe Europese richtlijn. Onze gangbare uitleg van de Auteurswet is hiermee in strijd geworden. De Europese richtlijn 2001/29/EG staat kopieën voor privégebruik alleen toe als “daarbij geen afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van werken.” Die richtlijn is er gekomen omdat de Commissie van mening was dat er meer harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij moest komen. Deze nieuwe richtlijn en de uitspraak van de Haagse rechter hebben gevolgen voor het downloaden in Nederland. Het vonnis gaat dan ook regelrecht in tegen het standpunt van de regering.

De trend
Vroeger waren er nauwelijks belemmeringen voor downloadprogramma’s als Napster, Kazaa, Imesh en Bittorrent. Consumenten hebben via deze netwerken de auteursrechten op grote schaal kunnen omzeilen. De trend is echter dat er zowel op natinaal als op internationaal niveau steeds harder tegen deze praktijken wordt opgetreden. In Nederland is nu dus het eerste vonnis gewezen waarin is bepaald dat downloaden onder omstandigheden wel degelijk illegaal is. In de muziekindustrie vindt er op dit moment wereldwijd een trend plaats  dat de grote platenbazen steeds verder meegaan in de verspreiding van muziek via internet. Zo heeft Warner in 2006 een contract met Bittorent afgesloten (een populaire methode om gratis muziek te verspreiden) waarin is bepaald dat  zij via deze site hun films en tv-shows gaan verkopen. Een andere wereldwijde trend is dat je als consument online je muziek koopt. Je betaalt minder voor je muziek dan in de winkel en je verkrijgt de muziek legaal via het downloaden. Een mooi voorbeeld hiervan is de iTunes Store van Apple. De iTunes Store is in Amerika al de grootste muziekwinkel. Met iTunes kunnen digitale muziek- en videobestanden afgespeeld worden. Het programma kan, via een internet verbinding met de iTunes Store, digitale muziek, televisieshows, iPod spellen, iPod software, audioboeken en films downloaden. Deze manier van muziek verkrijgen komt steeds vaker voor. Waarschijnlijk zal deze manier van muziek verkopen beter aansluiten op de realiteit en zal langzamerhand de muziekwinkel uit het straatbeeld verdwijnen.

Conclusie
De belangrijkste conclusie is dat de regering en de Euopese Unie proberen het illegaal downloaden zoveel mogelijk terug te dringen, en dat de consument steeds meer wordt gedwongen zijn muziek legaal te verkrijgen. Het downwloaden, zowel legaal als illegaal, heeft weer tot gevolg  dat de muziekwinkel langzaam wordt weggedrukt door de mogelijkheid online muziek te kopen, tegen een lagere prijs dan in de winkel.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.